“คุณต้องไปหารถไฟ รถไฟจะไม่มาหาคุณ”

“You must go to railway, railway will not come to you”

หากต้องการให้ ขบวนรถไฟวิ่งไปที่ใดก็ต้องสร้างทางรถไฟเข้าไป คุณสมบัตินี้เองที่ทำให้ระบบการขนส่งทางรถไฟไม่เป็นการขนส่งแบบ “ต้นทางถึงปลายทาง” (Door to Door) ซึ่งแตกต่างจากการขนส่งทางถนนที่สามารถสร้างเข้าไปได้ทุกที่ในชุมชน ประชาชนจึงนิยมที่จะใช้ขนส่งทางถนนเนื่องจากสะดวกสบายมากกว่า ส่งผลให้ปริมาณการใช้รถยนต์ส่วนบุคคลมีอัตราสูงขึ้นทุกปี

ดังนั้นเพื่อ ให้การขนส่งทางรถไฟสามารถทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพและเพื่อเป็นการจูงใจ ให้คนมาใช้บริการ จึงจำเป็นต้องพึ่งพา “การบริหารการเดินรถไฟนอกทางรถไฟ” หรือ “Demand Side Management” ซึ่ง เป็นสิ่งจำเป็นอย่างยิ่งในสภาวะที่จะต้องประหยัดพลังงานและรักษาสิ่งแวดล้อม และเป็นการกระตุ้นให้ประชาชนหันมาใช้บริการขนส่งมวลชนมากขึ้นแทนการใช้รถ ยนต์ส่วนบุคคล

resizedimage670502-integrated-transport

การขนส่งผู้โดยสารในเมือง  เป็นการเดินทางระหว่างที่พักอาศัยกับสถานที่ทำงาน การขนส่งประเภทนี้ต้องมีความตรงต่อเวลาสูงและใช้ระยะเวลาเดินทางน้อยที่สุด  รถไฟจึงเป็นระบบการขนส่งที่เหมาะสม แต่ผู้ที่เลือกเดินทางด้วยรถไฟจะต้องเดินเท้า (Walking) หรือเดินทางต่อโดยระบบขนส่งมวลชนประเภทอื่นเพื่อไปให้ถึงปลายทาง การบริหารจัดการให้คนเดินหรือเปลี่ยนระบบได้สะดวกจึงเป็นสิ่งจำเป็นที่จะ ต้องดำเนินการเพื่อให้ประชาชนเลือกใช้บริการขนส่งมวลชนสาธารณะแทนการขับรถ ยนต์ส่วนตัว

เมื่อคนตัดสิน ใจทิ้งรถไว้ที่บ้านซึ่งอยู่นอกเมืองและเลือกใช้ระบบขนส่งมวลชนเข้ามาในเมือง แล้ว  การเดินทางในย่านธุรกิจของเมือง ( Central Business District: CBD) จะเป็นประเด็นสำคัญในการวางระบบขนส่ง “จะทำอย่างไรให้คนที่เดินทางเข้าเมืองมาโดยไม่มีรถส่วนตัวใช้ สามารถเดินทางเพื่อทำธุระต่างๆ ในเมืองได้สะดวก”

resizedimage670502-land-use-format

การเดินเท้าใน เขตร้อนชื้นก็เป็นปัจจัยสำคัญในการพิจารณาออกแบบระบบรถไฟขนส่งมวลชน มิฉะนั้นแล้วความพยายามในการสร้างระบบรถไฟขนส่งมวลชนก็อาจจะไม่ประสบผล สำเร็จเท่าที่ควร ดังที่มีคำกล่าวว่า “สร้างระบบรถไฟขนส่งมวลชนแล้ว รถยนต์บนท้องถนนก็ยังติดเหมือนเดิม”

การสร้างสภาพ แวดล้อมให้ชวนเดิน (Friendly Walking Environment) เช่น การสร้างร่มเงา การเชื่อมต่อทางเดินกับอาคารใกล้เคียง เป็นปัจจัยหนึ่งที่จะดึงดูดให้ประชาชนหันมาใช้บริการระบบรถไฟขนส่งมวลชน การสร้างทางสัญจรที่ปราศจากอุปสรรคกีดขวางการเดิน (Barrier Free) ทางม้าลายที่มีจังหวะไฟสัญญาณให้คนข้าม การรณรงค์ให้ผู้ขับขี่รถยนต์เข้าใจกฎหมาย ล้วนเป็นสิ่งสำคัญในการบริหารการเดินรถไฟนอกทางรถไฟและเป็นปัจจัยสำคัญต่อ ความสำเร็จในการสร้างระบบรถไฟขนส่งมวลชนเพื่อขนส่งคนในเมืองที่มี ประสิทธิภาพ

resizedimage670380-polycentric-urbanization_3

การขนส่งผู้โดยสารทางไกล มี ความสลับซับซ้อนน้อยกว่าการขนส่งผู้โดยสารในเมือง อาจกล่าวได้ว่าหากด้านในเมืองที่มีการจัดวางระบบขนส่งสาธารณะโดยเฉพาะอย่าง ยิ่งระบบขนส่งมวลชนอย่างมีประสิทธิภาพแล้ว การให้บริการระบบรถไฟทางไกลก็เพียงแต่เชื่อมโยงการเดินทางเข้ากับระบบรถไฟใน เมือง ซึ่งการเชื่อมโยงก็จะประกอบด้วยการเชื่อมโยงทางกายภาพ (Physical Connection) ผู้โดยสารรถไฟทางไกลสามารถเดินไปขึ้นระบบรถไฟขนส่งมวลชนและรถชานเมืองได้ สะดวก และการเชื่อมโยงบริการ (Service Connection) เช่น ผู้โดยสารสามารถใช้ตั๋วใบเดียวเดินทางด้วยระบบรถไฟทางไกลแล้วต่อด้วยระบบขน ส่งมวลชนเพื่อเดินทางไปสู้จุดหมายปลายทาง

 

นคร จันทศร

วศบ. (เครื่องกล) MSc. (Operational Research)

ที่ปรึกษาผู้อำนวยการ สวทช.

อดีตรองผู้ว่าการรถไฟ

มิถุนายน 2554

โครงการ จัดตั้งสถาบันพัฒนาเทคโนโลยีระบบขนส่งทางรางแห่งชาติ ภายใต้สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่ง(สวทช.) จัดตั้งขึ้นเพื่อการศึกษาวิจัยและพัฒนาและเผยแพร่ความรู้ด้านระบบขนส่งทาง ราง เพื่อการพัฒนาระบบขนส่งทางรางของประเทศ ไม่ได้มีวัตถุประสงค์เพื่อแสวงหากำไร หากท่านพบว่ามีข้อมูลใดๆที่ละเมิดทรัพย์สินทางปัญญาปรากฏอยู่ในเว็บไซต์ ของโครงการฯ โปรดแจ้งให้ทราบเพื่อดำเนินการแก้ไขปัญหาดังกล่าวให้เร็วที่สุด

Share