ความกว้างของทางรถไฟ คือ ระยะที่วัดจากด้านในของหัวรางซ้ายขวา เมื่อรถไฟคันแรกถูกสร้างขึ้นในโลกคงจะเลียนแบบรถม้าในสมัยก่อน การขุดค้นเมืองปอมเปอีในอิตาลี พบหินรองล้อรถม้ารางห่างกัน 4 ฟุต 9 นิ้ว (1.448 เมตร)

ประเทศอังกฤษ ซึ่งเป็นต้นกำเนิดของรถไฟมีความคิดแบ่งเป็น 2 ค่าย คือค่ายของ ยอร์จ สตีเวนสัน (พ.ศ. 2369) ใช้กว้าง 4ฟุต 8 นิ้ว (1.422 เมตร)  กับค่ายของอีซัมบาร์ด บรูเนล (พ.ศ. 2369) ใช้ทางกว้าง 7 ฟุต 2 5/8 นิ้ว (2.200 เมตร) ทั้งสองค่ายต่างสนับสนุนความคิดของตนและนำไปสู่สงครามความกว้างของรถไฟ (Gauge War) จนถึง พ.ศ. 2389 จึงตกลงกำหนดมาตรฐานให้รถไฟในอังกฤษ ใช้ทางกว้าง 4 ฟุต 8 1/2 นิ้ว (1.435 เมตร) แล้ว เรียกว่า Standard Gauge

รถไฟที่สร้าง ขึ้นทั่วโลก ในสมัยการล่าอาณานิคม ใช้ทางกว้างแตกต่างกันไปตามเหตุผลในทางการเมือง ซึ่งเมื่อประเทศเหล่านั้นเริ่มเป็นตัวของตัวเองแล้ว ก็ทำให้เกิดคำถามว่าควรจะทำอย่างไร บางประเทศก็อยู่ระหว่างการปรับเปลี่ยน โดยยึดทางรถไฟที่มีอยู่มากที่สุดเป็นาตรฐาน เช่น อินเดีย บังกลาเทศ ปากีสถาน ใช้ทางกว้าง 1.676 เมตร เป็นมาตรฐาน กลุ่มประเทศรัสเซีย ใช้ทางกว้าง 1.520 เมตร เป็นมาตรฐาน ส่วนกลุ่มประเทศอาเซียนใช้ทางกว้าง 1.000 เมตร

การขัด แย้งทางความคิดถึงทำร้ายกันก็มี เช่น ในประเทศญี่ปุ่นก่อนที่จะได้ข้อยุติให้ใช้ทางกว้าง 1.067 เมตร เป็นมาตรฐานสำหรับรถไฟทั่วไปและใช้ทางกว้าง 1.435 เมตร สำหรับรถไฟความเร็วสูง

thairailtech-article-dec2014-04

นคร จันทศร

วศบ. (เครื่องกล) MSc. (Operational Research)

ที่ปรึกษาผู้อำนวยการ สวทช.

อดีตรองผู้ว่าการรถไฟ

มิถุนายน 2554

 

โครงการจัดตั้งสถาบันพัฒนาเทคโนโลยีระบบขนส่งทางรางแห่งชาติ ภายใต้สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่ง(สวทช.) จัดตั้งขึ้นเพื่อการศึกษาวิจัยและพัฒนาและเผยแพร่ความรู้ด้านระบบขนส่งทาง ราง เพื่อการพัฒนาระบบขนส่งทางรางของประเทศ ไม่ได้มีวัตถุประสงค์เพื่อแสวงหากำไร หากท่านพบว่ามีข้อมูลใดๆที่ละเมิดทรัพย์สินทางปัญญาปรากฏอยู่ในเว็บไซต์ ของโครงการฯ โปรดแจ้งให้ทราบเพื่อดำเนินการแก้ไขปัญหาดังกล่าวให้เร็วที่สุด

Share